روم » . همهء اين كلمات ، به استخدام دو علامت واو و ياء صامت ، در جهت نشان دادن ضمه و كسرهء بلند دلالت مىكنند ( البته اگر قرائت اين كلمات به گونه‌اى كه گفته شد درست باشد ) همين مطلب را در نقوش عربى هم مشاهده مىكنيم و مثلا در نقش « حران » مورخ 568 ميلادى ، اين كلمات را مىبينيم : « شرحيل ، شراحيل و المرطول » و در نقش قاهره ، مورخ 31 هجرى ، كلمات « الرحيم ، آمين ، ثلثين » را مىبينيم و اين موضوع ، در كتابت عربى به مثالهاى بيشترى نياز ندارد . كتابت عربى نيز ، آنچه را كه كتابت نبطى را از آرامى گرفته بود ، به ارث برد و در اشاره به ضمه و كسرهء بلند ، از علامتهاى واو و ياى صامت استفاده كرد . « 1 » كتابت آرامى ، در نشان دادن علامت فتحهء بلند موفق نبود ، بدان سان كه در ضمه و كسرهء بلند موفق بود ، ولى كتابت نبطى توانست علامت الف ، نخستين حرف ابجد « ( همزه و صداى صامت ) را براى دلالت بر فتحهء بلند در آخر كلمات ( نه در وسط آنها ) « 2 » به كار ببرد ، ولى بعضى از پژوهشگران ، اين تطور را به كتابت عربى نسبت داده‌اند . « 3 » از جملهء كلمات نبطى كه در آنها « الف » به كار نرفته است اين كلمات هستند : « بنه ( بناه ) ، حرثت ( حارثه ) ، ملكو ( مالك ) ، سلم ( سلام ) » و در نقش نماره : « التجّ ( التاج ) ، نزرو ( نزار ) ، نجرن ( نجران ) ، فرسو ( فارس ) » و در نقش حران : « شرحيل ( شراحيل ) ، ظلموا ( ظالم ) ، بعم ( بعام ) » و در نقش قاهره : « الرحمن ( الرحمان ) ، هذا ( هاذا ) ، اللهم ( اللاهم ) ، الكتب ( الكتاب ) ، جمدى ( جمادى ) ، ثلثين ( ثلاثين ) » و علامت فتحهء بلند را در آخر كلمات ، در نقش حران ثابت مىبينيم مانند : « انا ، ذا » و در نقش قاهره : « هذا ، اننا ، اذا » . بدين گونه ، نگارش عربى قبل از رسم عثمانى ، توانست يك نظام منطقى براى نشان دادن حركتهاى بلند سه گانه به وجود آورد و آن به كارگيرى علامتهاى سه حرف صامت الف ( همزه ) ، واو و ياء بود ، ولى در همان حال كه اشاره به ضمه و كسرهء بلند به خوبى جا

--> ( 1 ) جان كانتينو ، ص 150 و نيز : 15 . 14 . MDrag , pp ( 2 ) جواد على ، ج 7 ، ص 291 و بنگريد به : بر جشتراسر ، التطور النحوى للغة العربية ، قاهره ، چاپخانهء سماح ، 1929 م ، ص 27 . ( 3 ) خليل يحيى نامى ، ص 88 و بنگريد به : . 26 . Beeston , p و . 15 . Morag , p